ریزش مو؛ علت‌ها، روش‌های پیشگیری و درمان‌های دارویی

ریزش مو از کجا اتفاق می‌افتاد؟ موهای بدن لزوماً عمر کوتاه‌تری ندارند؛ بلکه چرخهٔ رشدشان با موهای سر فرق می‌کند. دلیل اینکه موهای سر بیشتر به چشم می‌آیند و ممکن است کم‌پشت شوند، تفاوت در ژنتیک، هورمون‌ها و چرخهٔ رشد موهاست.

بیا از پایه بررسی کنیم.

۱. چرخهٔ عمر موهای سر و بدن چه تفاوتی دارد؟

هر تار مو یک چرخهٔ زندگی دارد که معمولاً شامل سه مرحلهٔ اصلی است:

۲. پس چرا موهای سر این‌قدر بلند می‌شوند؟

چون موهای سر به‌طور معمول مدت بسیار بیشتری در مرحلهٔ رشد باقی می‌مانند.

مثلاً:

• موی سر اگر ۴ سال رشد کند و ماهانه حدود یک سانتی‌متر بلند شود، می‌تواند به حدود ۴۸ سانتی‌متر برسد.

• موی دست که ممکن است تنها چند ماه رشد فعال داشته باشد، فرصت زیادی برای بلندشدن ندارد.

بنابراین موهای بدن هم رشد می‌کنند و می‌ریزند، اما معمولاً پیش از آنکه بلند شوند، چرخه‌شان به پایان می‌رسد.

۳. پس چرا موهای سر می‌ریزند و گاهی دیگر جایگزین نمی‌شوند؟

در ریزش مو تفاوت مهمی وجود دارد.

در حالت طبیعی، وقتی یک تار مو می‌ریزد، فولیکول آن معمولاً می‌تواند موی جدیدی تولید کند. اما در نوع شایع ریزش مو، یعنی ریزش موی آندروژنتیک (ارثی و هورمونی)، اتفاق دیگری رخ می‌دهد:

1. هورمونی به نام دی‌هیدروتستوسترون (DHT) روی فولیکول‌های حساس اثر می‌گذارد.

2. فولیکول در طول چرخه‌های متعدد کوچک‌تر می‌شود.

3. موهای جدید نازک‌تر، کوتاه‌تر و کم‌رنگ‌تر می‌شوند.

4. به‌مرور تراکم مو کاهش پیدا می‌کند و ممکن است پوست سر نمایان شود.

نکتهٔ جالب این است که حساسیت فولیکول‌ها به DHT در همهٔ قسمت‌های بدن یکسان نیست. همین موضوع یکی از دلایلی است که ممکن است مردی موهای سرش را از دست بدهد، اما ریش و موهای بدنش همچنان ضخیم باقی بمانند.

۴. چرا موهای بدن معمولاً مثل موهای سر طاس نمی‌شوند؟

چون فولیکول‌های نواحی مختلف بدن پاسخ یکسانی به هورمون‌ها نمی‌دهند.

البته این یک قاعدهٔ کلی است و ژنتیک، سن و وضعیت هورمونی هم مؤثرند. موهای بدن نیز ممکن است با افزایش سن یا بعضی بیماری‌ها کم‌پشت شوند.

۵. یک نکتهٔ شگفت‌انگیز!

معمولاً حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد موهای سر در هر زمان در مرحلهٔ رشد هستند و بقیه در مراحل دیگر چرخه قرار دارند. به همین دلیل، ریختن روزانه حدود ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو در بسیاری از افراد طبیعی است؛ البته این عدد تقریبی است و بسته به شرایط فرد تغییر می‌کند.

پس ریزش مو به‌خودی‌خود نشانهٔ طاسی نیست. تفاوت اصلی این است که آیا فولیکول دوباره موی سالم تولید می‌کند یا به‌مرور توان تولید موی ضخیم را از دست می‌دهد.

حالا یک سؤال جذاب‌تر،  چرا بعضی مردها با اینکه تستوسترون بالایی دارند، طاس می‌شوند، ولی بعضی مردها تا ۷۰ یا ۸۰ سالگی هم موهای پرپشتی دارند؟ پاسخ این سؤال بیشتر به ژنتیک و حساسیت فولیکول‌ها مربوط است تا صرفاً مقدار تستوسترون.

ریزش مو از آن مشکلاتی است که اگر علتش را درست تشخیص بدهی، در بسیاری از موارد می‌شود آن را کنترل کرد و گاهی حتی تراکم مو را تا حد قابل‌توجهی برگرداند. اما اگر دارو را بدون شناخت علت انتخاب کنی، ممکن است ماه‌ها وقت و هزینه صرف کنی و نتیجه‌ای نگیری.

دارودرمانی ریزش مو واقعاً مؤثر است، اما آمپول‌ها و مکمل‌های تبلیغاتی لزوماً بهترین راه نیستند. اول باید بفهمیم چه نوع ریزشی داری.

۱. چه عواملی باعث ریزش مو و کچلی می‌شوند؟

موارد دیگری مثل بعضی داروها، کشیدن مداوم مو، مدل موهای بسیار سفت و افزایش سن نیز می‌توانند مؤثر باشند.

۲. چطور می‌شود جلوی ریزش مو را گرفت؟

اگر علت، ریزش موی ارثی باشد، معمولاً نمی‌توان ژنتیک را تغییر داد؛ اما می‌توان با درمان مناسب، روند ریزش را کند کرد و در بعضی افراد بخشی از موها را برگرداند. شروع درمان در مراحل اولیه معمولاً نتیجهٔ بهتری دارد.

چند اقدام عملی:

• تغذیهٔ کافی: پروتئین، آهن و سایر مواد مغذی را از رژیم متعادل دریافت کن.

• کمبودها را هدفمند بررسی کن: مکمل آهن، روی یا ویتامین‌ها را بدون دلیل و بررسی لازم مصرف نکن.

• از آسیب مو جلوگیری کن: حرارت زیاد، مواد شیمیایی قوی و کشیدن مداوم موها را کاهش بده.

• الگوی ریزش را بررسی کن: عقب‌رفتن خط مو و کم‌پشتی فرق سر با ریزش ناگهانی و پراکنده یکسان نیست.

• در صورت پیشرفت ریزش، به متخصص پوست مراجعه کن: به‌خصوص اگر پوست سر دردناک، ملتهب یا پوسته‌دار شده یا قسمت‌های صاف و خالی به‌سرعت ایجاد شده‌اند.

۳. چه داروهایی واقعاً برای ریزش مو مؤثرند؟

این‌ها مهم‌ترین گزینه‌های دارویی‌اند؛ اما کاربردشان به علت ریزش و شرایط فرد بستگی دارد.